Известия КАО, №3 (67), 2025 — Журнал "Известия КАО"

ЖУРНАЛ 2004-ЖЫЛЫ
НЕГИЗДЕЛГЕН

ЖУРНАЛ ОСНОВАН
В 2004 ГОДУ

КЫРГЫЗ БИЛИМ БЕРҮҮ АКАДЕМИЯСЫНЫН

КАБАРЛАРЫ

ИЗВЕСТИЯ

КЫРГЫЗСКОЙ АКАДЕМИИ ОБРАЗОВАНИЯ

№ 3 (67) 2025

ISSN 1694-8106 (печатная версия)
ISSN 1694-8041 (электронная версия)
Индекс 77366

Бишкек–2025

МИНИСТЕРСТВО ОБРАЗОВАНИЯ И НАУКИ

КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ

КЫРГЫЗСКАЯ АКАДЕМИЯ ОБРАЗОВАНИЯ

Главный редактор

Мамытов А.М. – доктор педагогических наук, профессор, академик КАО

Заместитель главного редактора

Дюшеева Н.К. – доктор педагогических наук, профессор КАО

Ответственный секретарь

Дербишова Н.А.

Редакторы: Карамолдоева С., Дуйшо кызы М.

Редколлегия:

Байгазиев С.О. доктор педагогических наук, профессор,

академик КАО

Добаев К.Д. член-корреспондент КАО

доктор педагогических наук, профессор

Рысбаев С.К. член-корреспондент КАО

доктор педагогических наук, профессор

Син Е.Е. доктор педагогических наук, профессор

Асипова Н.А. доктор педагогических наук, профессор

Калдыбаев С.К. доктор педагогических наук, профессор

Муратов А.Ж. доктор педагогических наук, профессор

Мааткеримов Н.О. доктор педагогических наук, профессор

Мамбетакунов У.Э. доктор педагогических наук, профессор

Токтомаметов А.Д. кандидат педагогических наук

Иманкулов М.К. кандидат педагогических наук, доцент

Ниязова А.М. кандидат педагогических наук

Коңурбаев Т.А. кандидат психологических наук

МАЗМУНУ
СОДЕРЖАНИЕ
CONTENT

БИЛИМ БЕРҮҮ ЖАНА ИННОВАЦИЯ
ОБРАЗОВАНИЕ И ИННОВАЦИИ
EDUCATION AND INNOVATION

Абакир Мамытов , педагогика илимдеринин доктору, профессор — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Абакир Мамытов , доктор педагогических наук, профессор — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Abakir Mamytov , Doctor of Pedagogical Sciences, Professor — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

КЫРГЫЗСТАНДАГЫ МЕКТЕПТИК БИЛИМ БЕРҮҮНҮН МАКСАТЫ, МОДЕЛИ ЖАНА МАЗМУНУНУН ЭВОЛЮЦИЯСЫ: ЧЕНЕМДИК-УКУКТУК ЖАНА ИЛИМИЙ-АНАЛИТИКАЛЫК СЕРЕП
ЭВОЛЮЦИЯ ЦЕЛЕЙ, МОДЕЛИ И СОДЕРЖАНИЯ ШКОЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ В КЫРГЫЗСТАНЕ: НОРМАТИВНО-ПРАВОВОЙ И НАУЧНО-АНАЛИТИЧЕСКИЙ ОБЗОР
EVOLUTION OF THE GOALS, MODEL AND CONTENT OF SCHOOL EDUCATION IN KYRGYZSTAN: A REGULATORY AND SCIENTIFIC-ANALYTICAL REVIEW

Козубаева Бурул Увайдуллаевна , ага илимий кызматкери — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Козубаева Бурул Увайдуллаевна , старший научный сотрудник — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Kozubayeva Burul Uvaidullayevna , Senior Researcher — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

12 ЖЫЛДЫК БИЛИМ БЕРҮҮГӨ ӨТҮҮДӨГҮ АДАМ ЖАНА КООМ ПРЕДМЕТИНИН КОНЦЕПЦИЯСЫ
КОНЦЕПЦИЯ ПРЕДМЕТА «ЧЕЛОВЕК И ОБЩЕСТВА» ПРИ ПЕРЕХОДЕ НА 12-ЛЕТНЕЕ ОБРАЗОВАНИЕ
THE CONCEPT OF THE SUBJECT «MAN AND SOCIETY» IN THE TRANSITION TO 12-YEAR EDUCATION

ОКУТУУНУН ТЕХНОЛОГИЯСЫ
ТЕХНОЛОГИЯ ОБУЧЕНИЯ
TEACHING TECHNOLOGY

Койчуманова Жылдыз Навасбековна , профессор — Академия МВД Кыргызской Республики имени генерал-майора милиции Алиева Э.А., Кыргызская Республика, город Бишкек
Койчуманова Жылдыз Навасбековна , профессор — Кыргыз Республикасынын ИИМдин милициянын генерал-майору Э.А. Алиев атындагы Академиясы, Бишкек шаары
Koichumanova Zhyldyz Navasbekovna , Professor — Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Kyrgyz Republic named after Major General of Militia E.A. Aliev, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Киргизбаева Аида Рысбековна , доцент — Академия МВД Кыргызской Республики имени генерал-майора милиции Алиева Э.А., Кыргызская Республика, город Бишкек
Киргизбаева Аида Рысбековна , доцент — Кыргыз Республикасынын ИИМдин милициянын генерал-майору Э.А. Алиев атындагы Академиясы, Бишкек шаары
Kirgizbaeva Aida Rysbekovna , Associate Professor — Academy of the Ministry of Internal Affairs of the Kyrgyz Republic named after Major General of Militia E.A. Aliev, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ИСТОРИЯ СТАНОВЛЕНИЯ И РАЗВИТИЯ ОВД КАК ОБЪЕКТ ПЕДАГОГИЧЕСКОГО ИССЛЕДОВАНИЯ
ИЧКИ ИШТЕР ОРГАНДАРЫНЫН КАЛЫПТАНЫШЫ ЖАНА ӨНҮГҮҮСҮНҮН ТАРЫХЫ — ПЕДАГОГИКАЛЫК ИЗИЛДӨӨНҮН ОБЪЕКТИСИ КАТАРЫ
STAGES OF THE HISTORICAL AND LEGAL FORMATION OF THE FUNCTIONS AND TASKS OF INTERNAL AFFAIRS BODIES

Эрматали уулу Баяман , магистр — Б. Осмонов атындагы Жалал-Абад мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Манас шаары
Эрматали уулу Баяман , магистр — Жалал-Абадский государственный университет имени Б. Осмонова, Кыргызская Республика, город Манас
Ermatali uulu Bayaman , Master’s Degree — Jalal-Abad State University named after B. Osmonov, Kyrgyz Republic, Manas city

Шамшиева Гулиза Сыргабаевна , студент — Б. Осмонов атындагы Жалал-Абад мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Манас шаары
Шамшиева Гулиза Сыргабаевна , студент — Жалал-Абадский государственный университет имени Б. Осмонова, Кыргызская Республика, город Манас
Shamshieva Guliza Syrgabaevna , Student — Jalal-Abad State University named after B. Osmonov, Kyrgyz Republic, Manas city

Абиджанова Шахзода , студент — Б. Осмонов атындагы Жалал-Абад мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Манас шаары
Абиджанова Шахзода , студент — Жалал-Абадский государственный университет имени Б. Осмонова, Кыргызская Республика, город Манас
Abidzhanova Shakhzoda , Student — Jalal-Abad State University named after B. Osmonov, Kyrgyz Republic, Manas city

Саматова Үмүтай Төрөбековна , магистрант — Б. Осмонов атындагы Жалал-Абад мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Манас шаары
Саматова Үмүтай Төрөбековна , магистрант — Жалал-Абадский государственный университет имени Б. Осмонова, Кыргызская Республика, город Манас
Samatova Umutai Torebekovna , Master Student — Jalal-Abad State University named after B. Osmonov, Kyrgyz Republic, Manas city

ЭКИНЧИ ТАРТИПТЕГИ ИЙРИЛЕРДИ КАНОНИКАЛЫК ТҮРГӨ КЕЛТИРҮҮДӨ КОМПЬЮТЕРДИК ТЕХНОЛОГИЯЛАРДЫ КОЛДОНУУ (MATLAB программасынын мисалында)
ИСПОЛЬЗОВАНИЕ КОМПЬЮТЕРНЫХ ТЕХНОЛОГИЙ ДЛЯ ПРИВЕДЕНИЯ КРИВЫХ ВТОРОГО ПОРЯДКА К КАНОНИЧЕСКОМУ ВИДУ (на примере программы MATLAB)
USING COMPUTER TECHNOLOGIES TO REDUCE SECOND-ORDER CURVES TO CANONICAL FORM (based on MATLAB software)

Касымов Адылбек Акматалиевич , педагогика илимдеринин кандидаты, доцент — КР Агартуу министрлигинин алдындагы Республикалык педагогикалык кызматкерлердин квалификацияларын жогорулатуу жана кайра даярдоо институту, Бишкек шаары
Касымов Адылбек Акматалиевич , кандидат педагогических наук, доцент — Республиканский институт повышения квалификации педагогических работников и переподготвки педагоигческих кадров при Министерстве просвещения КР, город Бишкек
Kasymov Adylbek Akmatalievich , Candidate of Pedagogical Sciences, Docent — Republican Institute for Advanced Training of Pedagogical Staff and Retraining of Pedagogical Personnel under the Ministry of Education of the Kyrgyz Republic, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Кыргызбаева Бубуниса Хабибилаевна , изденүүчү — Ош мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Ош шаары
Кыргызбаева Бубуниса Хабибилаевна , соискатель — Ошский государственный университет, Кыргызская Республика, город Ош
Kyrgyzbaeva Bubunisa Habibilaevna , Applicant — Osh State University, Kyrgyz Republic, Osh city

«МЕКТЕП ОКУУЧУЛАРЫНЫН КЕСИПТИК ӨЗҮН-ӨЗҮ ТААНУУСУ» ТҮШҮНҮГҮН АНАЛИЗДӨӨ: МАҢЫЗЫ, КЛАССИФИКАЦИЯ
АНАЛИЗ ПОНЯТИЯ «ПРОФЕССИОНАЛЬНОЕ САМООПРЕДЕЛЕНИЕ ШКОЛЬНИКОВ»: СУЩНОСТЬ, КЛАССИФИКАЦИЯ
ANALYSIS OF THE CONCEPT OF «PROFESSIONAL SELF-DETERMINATION OF SCHOOLCHILDREN»: ESSENCE AND CLASSIFICATION

Шабданова Гүлмира Оңолкановна , доценттин м.а. — К. Карасаев атындагы Бишкек мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Шабданова Гүлмира Оңолкановна , и.о. доцент — Бишкекский государственный университет имени К. Карасаева, Кыргызская Республика, Кыргызская Республика, город Бишкек
Shabdanova Gulmira Onolkanovna , Acting Associate Professor — K. Karasaev Bishkek State University, Kyrgyz Republic, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Сейитказиева Тумар Махмутовна , методист — К. Карасаев атындагы Бишкек мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Сейитказиева Тумар Махмутовна , методист — Бишкекский государственный университет имени К. Карасаева, Кыргызская Республика, Кыргызская Республика, город Бишкек
Seyitkaziyeva Tumar Makhmutovna , Methodologist — K. Karasaev Bishkek State University, Kyrgyz Republic, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Ч. АЙТМАТОВДУН «ЖАМИЙЛА» ПОВЕСТИНДЕ СӨЗДӨРДҮН ОБРАЗ ТҮЗҮҮ ФУНКЦИЯСЫНА АНАЛИЗ ЖҮРГҮЗҮҮ
АНАЛИЗ ФУНКЦИИ СОЗДАНИЯ С ПОМОЩЬЮ СЛОВ В ПОВЕСТИ Ч. АЙТМАТОВА «ЖАМИЙЛА»
ANALYSIS OF THE FUNCTION OF WORD-BASED IMAGERY IN CHINGHIZ AITMATOV’S NOVELLA «JAMILA»

ТАРБИЯ ЖАНА ТААЛИМ
ВОСПИТАНИЕ И ОБУЧЕНИЕ
EDUCATION AND TRAINING

Кенешбекова Ажар Аскаровна , методист — Кыргыз-Түрк «Манас» университети, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Кенешбекова Ажар Аскаровна , методист — Кыргызско-Турецкий университет «Манас», Кыргызская Республика, город Бишкек
Keneshbekova Azhar Askarovna , Methodologist — Kyrgyz-Turkish University «Manas», Kyrgyz Republic, Bishkek city

С. РЫСБАЕВДИН «УМАЙ БАЛА» ЖОМОК-ПОВЕСТИНДЕГИ РУХАНИЙ-ТАРБИЯЛЫК ИДЕЯЛАРДЫН «УЛУТТУК ДЕМ – ДҮЙНӨЛҮК БИЙИКТИК» УҢГУЖОЛУ МЕНЕН АЙКАЛЫШЫ
СОЧЕТАНИЕ ДУХОВНО-ВОСПИТАТЕЛЬНЫХ ИДЕЙ ПОВЕСТИ-СКАЗКИ С. РЫСБАЕВА «УМАЙ БАЛА» С ДОКТРИНОЙ «НАЦИОНАЛЬНЫЙ ДУХ – МИРОВЫЕ ВЫСОТЫ»
THE COMBINATION OF SPIRITUAL AND EDUCATIONAL IDEAS IN S. RYSBAYEV THE FAIRY-TALE NOVEL «UMAI BALA» WITH THE DOCTRINE OF «NATIONAL SPIRIT – GLOBAL HEİGHTS»

Иманкулов Мурат Калматович , педагогика илимдеринин кандидаты, доцент — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Иманкулов Мурат Калматович , кандидат педагогических наук, доцент — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Imankulov Murat Kalmatovich , Candidate of Pedagogical Sciences, Docent — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Алымбаева Бермет Бекешовна , лаборатория башчысы — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Алымбаева Бермет Бекешовна , заведующая лабораторией — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Alimbaeva Bermet Bekeshovna , Head of Laboratory — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

КЫРГЫЗ КООМУНДАГЫ ҮЙ-БҮЛӨГӨ ТИЙИШТҮҮ НАРК-НАСИЛ ЖАНА АДЕП-АХЛАК НОРМАЛАРЫ: ТАРЫХЫЙ-МАДАНИЙ КОНТЕКСТ ЖАНА АЗЫРКЫ ДООРГО ТРАНСФОРМАЦИЯ
СЕМЕЙНЫЕ ЦЕННОСТИ И НРАВСТВЕННЫЕ НОРМЫ В КЫРГЫЗСКОМ ОБЩЕСТВЕ: ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНЫЙ КОНТЕКСТ И ТРАНСФОРМАЦИЯ В СОВРЕМЕННУЮ ЭПОХУ
FAMILY-RELATED VALUES AND MORAL NORMS IN KYRGYZ SOCIETY: HISTORICAL-CULTURAL CONTEXT AND TRANSFORMATION IN THE MODERN ERA

АЗЫРКЫ ШАРТТАРДА БАЛАНЫН КЕСИПТИК ӨЗҮН-ӨЗҮ ТААНУУСУН КАЛЫПТАНДЫРУУДА ҮЙ-БҮЛӨНҮН ФУНКЦИЯЛАРЫ
ФУНКЦИИ СЕМЬИ В ФОРМИРОВАНИИ ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО САМООПРЕДЕЛЕНИЯ РЕБЕНКА В СОВРЕМЕННЫХ УСЛОВИЯХ
FAMILY FUNCTIONS IN THE DEVELOPMENT OF A CHILD’S PROFESSIONAL SELF-DETERMINATION IN MODERN CONDITIONS

Эсеналиева Гульзада Ашимовна , доцент — Американский университет в Центральной Азии, Кыргызская Республика, город Бишкек
Эсеналиева Гульзада Ашимовна , доцент — Борбордук Азиядагы Америка университети, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Esenalieva Gulzada Ashimovna , Associate Professor — American University of Central Asia, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Ибраимова Гулайым Урановна , бакалавр — Международный университет «Ала-Тоо», Кыргызская Республика, город Бишкек
Ибраимова Гулайым Урановна , бакалавр — Эл аралык университет «Ала-Тоо», Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Ibraimova Gulaiym Uranovna , Bachelor — International University «Ala-Too», Kyrgyz Republic, Bishkek city

КИБЕРБЕЗОПАСНОСТЬ ШКОЛЬНИКОВ В КЫРГЫЗСТАНЕ КАК СОЦИАЛЬНО-ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ ПРОБЛЕМА
КЫРГЫЗСТАНДАГЫ ОКУУЧУЛАРДЫН КИБЕРКООПСУЗДУГУ СОЦИАЛДЫК-ПЕДАГОГИКАЛЫК МАСЕЛЕ КАТАРЫ
CYBERSECURITY OF SCHOOLCHILDREN IN KYRGYZSTAN AS A SOCIO-PEDAGOGICAL PROBLEM

Бейшенбаева Бусара Тураровна , ага илимий кызматкери — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Бейшенбаева Бусара Тураровна , старший научный сотрудник — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Beishenbaeva Busara Turarovna , Senior Researcher — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ҮЙ-БҮЛӨДӨ БАЛАНЫ ЭМГЕККЕ ТАРБИЯЛОО САЛТЫ
ТРАДИЦИЯ ВОСПИТАНИЯ ДЕТЕЙ К ТРУДУ В СЕМЬЕ
THE TRADITION OF RAISING CHILDREN TO WORK IN THE FAMILY

ПЕДАГОГИКА ЖАНА ПСИХОЛОГИЯ
ПЕДАГОГИКА И ПСИХОЛОГИЯ
PEDAGOGY AND PSYCHOLOGY

Карасартова Жыргал Белековна , педагогика илиминин кандидаты, доцент — К. Тыныстанов атындагы Ысык-Көл мамлекеттик университети, Кыргыз Республикасы, Ысык-Көл областы
Карасартова Жыргал Белековна , кандидат педагогических наук, доцент — Иссык-Кульский государственный университет имени К. Тыныстанова, Кыргызская Республика, Иссык-Кульская область
Karasartova Zhyrgal Belekovna , PhD in Pedagogical Sciences, Associate Professor — Issyk-Kul State University named after K. Tynystanov, Kyrgyz Republic, Issyk-Kul Region

ЭМОЦИОНАЛДЫК ИНТЕЛЛЕКТ: ТЕОРИЯСЫ, ПРАКТИКАСЫ ЖАНА ИНСАНДЫК ӨНҮГҮҮДӨГҮ РОЛУ
ЭМОЦИОНАЛЬНЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ: ТЕОРИЯ, ПРАКТИКА И РОЛЬ В ЛИЧНОСТНОМ РАЗВИТИИ
EMOTIONAL INTELLIGENCE: THEORY, PRACTICE AND ROLE IN PERSONAL DEVELOPMENT

ОКУУ МОТИВАЦИЯСЫН ЖОГОРУЛАТУУНУН ПСИХОЛОГИЯЛЫК ЖОЛДОРУ
ПСИХОЛОГИЧЕСКИЕ СПОСОБЫ ПОВЫШЕНИЯ МОТИВАЦИИ К УЧЕБЕ
PSYCHOLOGICAL METHODS OF INCREASING LEARNING MOTIVATION

КЕСИПТИК БИЛИМ БЕРҮҮ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
PROFESSIONAL EDUCATION

ПОВЫШЕНИЕ ПРОФЕССИОНАЛИЗМА СОТРУДНИКОВ ОВД КР КАК СОЦИАЛЬНО-ПЕДАГОГИЧЕСКАЯ ПРОБЛЕМА
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН ИЧКИ ИШТЕР КЫЗМАТКЕРЛЕРИНИН КЕСИПКӨЙЛҮГҮН СОЦИАЛДЫК-ПЕДАГОГИКАЛЫК КӨЙГӨЙ КАТАРЫ ЖОГОРУЛАТУУ
PROBLEMS AND DIRECTIONS FOR IMPROVING THE PROFESSIONALISM OF LAW ENFORCEMENT OFFICERS IN THE KYRGYZ REPUBLIC