Известия КАО, №2 (69), 2026 — Журнал "Известия КАО"

ЖУРНАЛ 2004-ЖЫЛЫ
НЕГИЗДЕЛГЕН

ЖУРНАЛ ОСНОВАН
В 2004 ГОДУ

КЫРГЫЗ БИЛИМ БЕРҮҮ АКАДЕМИЯСЫНЫН

КАБАРЛАРЫ

ИЗВЕСТИЯ

КЫРГЫЗСКОЙ АКАДЕМИИ ОБРАЗОВАНИЯ

№ 2 (69) 2026

ISSN 1694-8106 (печатная версия)
ISSN 1694-8041 (электронная версия)
Индекс 77366

Бишкек–2026

МИНИСТЕРСТВО ПРОСВЕЩЕНИЯ КЫРГЫЗСКОЙ РЕМПУБЛИКИ

КЫРГЫЗСКАЯ АКАДЕМИЯ ОБРАЗОВАНИЯ

Главный редактор

А.М. Мамытов, доктор педагогических наук, профессор, академик КАО

Заместитель главного редактора

Н.К. Дюшеева, доктор педагогических наук, профессор КАО

Ответственный секретарь

Н.А. Дербишова

Редколлегия:

С.О. Байгазиев доктор педагогических наук, профессор,

академик КАО

К.Д. Добаев член-корреспондент КАО

доктор педагогических наук, профессор

С.К. Рысбаев член-корреспондент КАО

доктор педагогических наук, профессор

Н.А. Асипова доктор педагогических наук, профессор

С.К. Калдыбаев доктор педагогических наук, профессор

У.Э. Мамбетакунов доктор педагогических наук, профессор

М.А. Сатыбекова доктор педагогических наук, профессор

А.Д. Токтомаметов кандидат педагогических наук

М.К. Иманкулов кандидат педагогических наук, доцент

А.М. Ниязова кандидат педагогических наук

Т.А. Коңурбаев кандидат психологических наук

Д.А. Абдулдаев кандидат педагогических наук

А. Ибирайым кызы кандидат педагогических наук

Г.М. Аманова кандидат педагогических наук

А.Б. Батыркулова кандидат педагогических наук

МАЗМУНУ
СОДЕРЖАНИЕ
CONTENT

БИЛИМ БЕРҮҮ ЖАНА ИННОВАЦИЯ
ОБРАЗОВАНИЕ И ИННОВАЦИИ
EDUCATION AND INNOVATION

Мамытов Абакир , доктор педагогических наук, профессор — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Мамытов Абакир , педагогика илимдеринин доктору, профессор — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Mamytov Abakir , Doctor of Pedagogical Sciences, Professor — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ИНТЕРНАЦИОНАЛИЗАЦИЯ ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ КЫРГЫЗСТАНА: СТАНОВЛЕНИЕ И ПЕРСПЕКТИВЫ НА БУДУЩЕЕ
КЫРГЫЗСТАНДАГЫ ЖОГОРКУ БИЛИМ БЕРҮҮНҮ ИНТЕРНАЦИОНАЛДАШТЫРУУ: КАЛЫПТАНУУ ЖАНА КЕЛЕЧЕГИ
INTERNATIONALIZATION OF HIGHER EDUCATION IN KYRGYZSTAN: FORMATION AND FUTURE PROSPECTS

Камчиева Асель Мансуровна , заведующая лабораторией — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Камчиева Асель Мансуровна , лаборатория башчысы — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Kamchieva Asel Mansurovna , Head of the Laboratory — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ИСТОРИКО-КОМПАРАТИВНЫЙ И МЕТОДОЛОГИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ МАКРОДИНАМИКИ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ РЕЗУЛЬТАТОВ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ В ИССЛЕДОВАНИЯХ PISA (2006, 2009, 2025 гг.)
PISA ИЗИЛДӨӨЛӨРҮНДӨ (2006, 2009, 2025-жж.) КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН БИЛИМ БЕРҮҮ НАТЫЙЖАЛАРЫНЫН МАКРОДИНАМИКАСЫНА ТАРЫХЫЙ-КОМПАРАТИВДИК ЖАНА МЕТОДОЛОГИЯЛЫК ТАЛДОО
HISTORICAL-COMPARATIVE AND METHODOLOGICAL ANALYSIS OF THE MACRO-DYNAMICS OF EDUCATIONAL OUTCOMES IN THE KYRGYZ REPUBLIC ACROSS PISA STUDIES (2006, 2009, 2025)

Омурова Ажар Сатыбековна , аспирант — Кыргызская государственная академия физической культуры и спорта им. Б.Т. Турусбекова, Кыргызская Республика, город Бишкек
Омурова Ажар Сатыбековна , аспирант — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Omurova Azhar Satybekovna , Graduate Student — Б.Т. Турусбеков атындагы Кыргыз мамлекеттик дене тарбия жана спорт академиясы, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ПСИХОЛОГИЧЕСКОЕ, СОЦИАЛЬНОЕ И ФИЗИЧЕСКОЕ ЗДОРОВЬЕ ШКОЛЬНИКОВ 11–12 ЛЕТ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ (по данным анкетного опроса)
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНДАГЫ 11–12 ЖАШТАГЫ МЕКТЕП ОКУУЧУЛАРЫНЫН ПСИХОЛОГИЯЛЫК, СОЦИАЛДЫК ЖАНА ФИЗИКАЛЫК ДЕН СООЛУГУ (анкета аркылуу сурамжылоонун жыйынтыгы боюнча)
THE PSYCHOLOGICAL, SOCIAL, AND PHYSICAL HEALTH OF 11 TO 12 YEAR OLD SCHOOLCHILDREN IN THE KYRGYZ REPUBLIC (Based on a questionnaire survey)

Качкын уулу Алтынбек , педагогика илимдеринин кандидаты, доцент — Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Качкын уулу Алтынбек , кандидат педагогических наук, доцент — Кыргызский национальный университет имени Ж. Баласагына, Кыргызская Республика, город Бишкек
Kachkyn uulu Altynbek , Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor — Kyrgyz National University named after J. Balasagyn, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Туратбек кызы Таалайгүл , магистрант — Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Туратбек кызы Таалайгүл , магистрант — Кыргызский национальный университет имени Ж. Баласагына, Кыргызская Республика, город Бишкек
Turatbek kyzy Taalaygul , Master’s Student — Kyrgyz National University named after J. Balasagyn, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ЖОГОРКУ БИЛИМ БЕРҮҮНҮ САНАРИПТЕШТИРҮҮ ШАРТЫНДА БАШТАЛГЫЧ КЛАССТАРДЫН БОЛОЧОК МУГАЛИМДЕРИНИН ЖАШОО ТУРУКТУУЛУГУ
ЖИЗНЕСТОЙКОСТЬ БУДУЩИХ УЧИТЕЛЕЙ НАЧАЛЬНЫХ КЛАССОВ В УСЛОВИЯХ ЦИФРОВИЗАЦИИ ВЫСШЕГО ОБРАЗОВАНИЯ
LIFE RESILIENCE OF FUTURE PRIMARY SCHOOL TEACHERS IN THE CONTEXT OF THE DIGITALIZATION OF HIGHER EDUCATION

Хамзина Сауле Аскаровна , аспирант — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Хамзина Сауле Аскаровна , аспирант — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Khamzina Saule Askarovna , Postgraduate Student — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

СИСТЕМЫ ОЦЕНИВАНИЯ ПРОФЕССИОНАЛЬНОЙ ДЕЯТЕЛЬНОСТИ УЧИТЕЛЕЙ: СТРУКТУРИРОВАННЫЙ ОБЗОР ОПЫТА ФИНЛЯНДИИ, ЭСТОНИИ И СИНГАПУРА
МУГАЛИМДЕРДИН КЕСИПТИК ИШМЕРДИГИН БААЛОО СИСТЕМАЛАРЫ: ФИНЛЯНДИЯ, ЭСТОНИЯ, СИНГАПУРДУН ТАЖРЫЙБАСЫНА ТҮЗҮМДӨШТҮРҮЛГӨН СЕРЕП
TEACHER PROFESSIONAL PERFORMANCE APPRAISAL SYSTEMS: A STRUCTURED REVIEW OF THE EXPERIENCES OF FINLAND, ESTONIA AND SINGAPORE

ОКУТУУНУН ТЕХНОЛОГИЯСЫ
ТЕХНОЛОГИЯ ОБУЧЕНИЯ
TEACHING TECHNOLOGY

Талантбек кызы Альбина , бөлүм башчысы — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Талантбек кызы Альбина , заведующая отдела — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Talantbek kyzy Albina , Head of Department — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

МЕКТЕПКЕ ЧЕЙИНКИ БИЛИМ БЕРҮҮНҮН ПЕДАГОГИКАЛЫК КЫЗМАТКЕРЛЕРИНИН МААЛЫМАТТЫК-КОММУНИКАЦИЯЛЫК ДАЯРДЫГЫН КАЛЫПТАНДЫРУУНУН ТҮЗҮМДҮК-МАЗМУНДУК МОДЕЛИ
СТРУКТУРНО-СОДЕРЖАТЕЛЬНАЯ МОДЕЛЬ ФОРМИРОВАНИЯ ИНФОРМАЦИОННО-КОММУНИКАЦИОННОЙ ГОТОВНОСТИ ПЕДАГОГИЧЕСКИХ РАБОТНИКОВ ДОШКОЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
STRUCTURAL-CONTENT MODEL FOR DEVELOPING INFORMATION AND COMMUNICATION READINESS OF PRESCHOOL EDUCATORS

Аманова Гулнур Монолбаевна , кандидат педагогических наук — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Аманова Гулнур Монолбаевна , педагогика илимдеринин кандидаты — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Amanova Gulnur Monolbaevna , Candidate of Pedagogical Sciences — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

МЕТОДЫ РАЗВИТИЯ РЕЧЕВОЙ КОМПЕТЕНЦИИ КЫРГЫЗСКИХ ШКОЛЬНИКОВ ПРИ РАБОТЕ С ТЕКСТОМ НА УРОКАХ РУССКОГО ЯЗЫКА
ОРУС ТИЛИ САБАКТАРЫНДА ТЕКСТ МЕНЕН ИШТӨӨДӨ КЫРГЫЗ ОКУУЧУЛАРЫНЫН СӨЗ КОМПЕТЕНЦИЯСЫН ӨНҮКТҮРҮҮ ЫКМАЛАРЫ
METHODS FOR DEVELOPING THE SPEECH COMPETENCE OF KYRGYZ SCHOOLCHILDREN THROUGH TEXT-BASED WORK IN RUSSIAN LANGUAGE

Шаршембиева Дамира Нурджановна , ведущий научный сотрудник — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Шаршембиева Дамира Нурджановна , жетектөөчү илимий кызматкер — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Sharshembieva Damira Nurdjznovna , Leading Researcher — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ВНЕДРЕНИЕ ИНКЛЮЗИВНОГО ОБРАЗОВАНИЯ В СИСТЕМУ ДОШКОЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН МЕКТЕПКЕ ЧЕЙИНКИ БИЛИМ БЕРҮҮ СИСТЕМАСЫНДА ИНКЛЮЗИВДИК БИЛИМ БЕРҮҮНҮ ИШКЕ АШЫРУУ
IMPLEMENTATION OF INCLUSIVE EDUCATION IN THE PRESCHOOL EDUCATION SYSTEM OF THE KYRGYZ REPUBLIC

ТАРБИЯ ЖАНА ТААЛИМ
ВОСПИТАНИЕ И ОБУЧЕНИЕ
EDUCATION AND TRAINING

РУССКАЯ КУХНЯ КАК ЛИНГВОКУЛЬТУРОЛОГИЧЕСКИЙ РЕСУРС РАЗВИТИЯ СОЦИОКУЛЬТУРНОЙ КОМПЕТЕНЦИИ УЧАЩИХСЯ КЫРГЫЗСКОЙ ШКОЛЫ
ОРУС АШКАНАСЫ КЫРГЫЗ МЕКТЕП ОКУУЧУЛАРЫНЫН СОЦИОМАДАНИЙ КОМПЕТЕНЦИЯСЫН ӨНҮКТҮРҮҮ ҮЧҮН ЛИНГВОМАДАНИЙ РЕСУРС КАТАРЫ
RUSSIAN CUISINE AS A LINGUOCULTURAL RESOURCE FOR DEVELOPING THE SOCIOCULTURAL COMPETENCE OF STUDENTS IN KYRGYZ SCHOOLS

Сулайманкулова Мээрим Бекболотовна , филология илимдеринин кандидаты, доцент — Кыргыз Республикасынын Башкы прокуратурасынын Юридикалык академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Сулайманкулова Мээрим Бекболотовна , кандидат филологических наук, доцент — Юридическая академия Генеральной прокуратуры Кыргызской Республики, Кыргызская Республика, город Бишкек
Sulaimankulova Meerim Bekbolotovna , Candidate of Philology, Associate Professor — Law Academy of the Prosecutor General’s Office of the Kyrgyz Republic, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Шаршенова Рысбү Айылчиевна , аспирант — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Шаршенова Рысбү Айылчиевна , аспирант — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Sharshenova Rysbu Aiylchievna , Graduate Student — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ЧЫҢГЫЗ АЙТМАТОВДУН «ТООЛОР КУЛАГАНДА» РОМАНЫНДАГЫ УКУКТУК, ЭКОЛОГИЯЛЫК ЖАНА ГУМАНИСТТИК ИДЕЯЛАР
ПРАВОВЫЕ, ЭКОЛОГИЧЕСКИЕ И ГУМАНИСТИЧЕСКИЕ ИДЕИ В РОМАНЕ ЧИНГИЗА АЙТМАТОВА «КОГДА ПАДАЮТ ГОРЫ (ВЕЧНАЯ НЕВЕСТА)»
LEGAL, ENVIRONMENTAL, AND HUMANISTIC IDEAS IN CHINGIZ AITMATOV’S NOVEL WHEN THE MOUNTAINS FALL (THE ETERNAL BRIDE)

Эсеналиева Гулзат Ашимовна , доцент — Американский университет Центральной Азии, Кыргызская Республика, город Бишкек
Эсеналиева Гулзат Ашимовна , доцент — Борбордук Азиядагы Америка университети, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Esenalieva Gulzat Ashimovna , Associate Professor — American University of Central Asia, Kyrgyz Republic, Bishkek city

Калдыбаев Салидин Кадыркулович , доктор педагогических наук, профессор — Американский университет Центральной Азии, Кыргызская Республика, город Бишкек
Калдыбаев Салидин Кадыркулович , педагогика илимдеринин доктору, профессор — Борбордук Азиядагы Америка университети, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Kaldybaev Salidin Kadyrkulovich , Doctor of Pedagogical Sciences, Professor — Ala-Too International University, Kyrgyz Republic, Bishkek city

МАТЕРИАЛЫ И МЕТОДЫ ИССЛЕДОВАНИЯ ПО ОБЕСПЕЧЕНИЮ КИБЕРБЕЗОПАСНОСТИ В ШКОЛЕ
МЕКТЕПТИН КИБЕРКООПСУЗДУГУН КАМСЫЗ КЫЛУУ БОЮНЧА ИЗИЛДӨӨ МАТЕРИАЛДАРЫ ЖАНА ЫКМАЛАРЫ
MATERIALS AND RESEARCH METHODS ON CYBERSECURITY AT SCHOOL

ПЕДАГОГИКА ЖАНА ПСИХОЛОГИЯ
ПЕДАГОГИКА И ПСИХОЛОГИЯ
PEDAGOGY AND PSYCHOLOGY

Шаршембиева Дамира Нурджановна , ведущий научный сотрудник — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Шаршембиева Дамира Нурджановна , жетектөөчү илимий кызматкер — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Sharshembieva Damira Nurdjzаnovna , Leading Researcher — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ФОРМИРУЮЩЕГО ОЦЕНИВАНИЯ НА УРОКАХ ЯЗЫКА ДЛЯ РАЗВИТИЯ ЭМОЦИОНАЛЬНО-ЛИЧНОСТНОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ УЧАЩИХСЯ
ТИЛ САБАКТАРЫНДАГЫ ОКУУЧУЛАРДЫН ЭМОЦИОНАЛДЫК-ЖЕКЕ КОМПЕТЕНТТҮҮЛҮГҮН ӨНҮКТҮРҮҮ ҮЧҮН КАЛЫПТАНДЫРУУЧУ БААЛООНУ КОЛДОНУУ
USING FORMATIVE ASSESSMENT IN LANGUAGE LESSONS TO DEVELOP STUDENTS’ EMOTIONAL AND PERSONAL COMPETENCY

Байгазиев Рустам Абасканович , аспирант — Кыргызская академия образования, Кыргызская Республика, город Бишкек
Байгазиев Рустам Абасканович , аспирант — Кыргыз билим берүү академиясы, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Baigaziev Rustam Abaskanovich , Postgraduate Student — Kyrgyz Academy of Education, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ПЕДАГОГИЧЕСКИЕ ПРИНЦИПЫ ПОДГОТОВКИ ОФИЦЕРОВ НАЦИОНАЛЬНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ КЫРГЫЗСКОЙ РЕСПУБЛИКИ В УСЛОВИЯХ СОВРЕМЕННЫХ ГИБРИДНЫХ УГРОЗ
КЫРГЫЗ РЕСПУБЛИКАСЫНЫН УЛУТТУК КООПСУЗДУК КЫЗМАТКЕРЛЕРИН АЗЫРКЫ ГИБРИД КОРКУНУЧТУН КОНТЕКСТИНДЕ ДАЯРДООНУН ПЕДАГОГИКАЛЫК ПРИНЦИПТЕРИ
PEDAGOGICAL PRINCIPLES OF TRAINING NATIONAL SECURITY OFFICERS OF THE KYRGYZ REPUBLIC UNDER MODERN HYBRID THREATS

Качкын уулу Алтынбек , педагогика илимдеринин кандидаты, доцент — Ж. Баласагын атындагы Кыргыз улуттук университети, Кыргыз Республикасы, Бишкек шаары
Качкын уулу Алтынбек , кандидат педагогических наук, доцент, доцент — Кыргызский национальный университет имени Ж. Баласагына, Кыргызская Республика, город Бишкек
Kachkyn uulu Altynbek , Candidate of Pedagogical Sciences, Associate Professor — Kyrgyz National University named after J. Balasagyn, Kyrgyz Republic, Bishkek city

ЖОЖдун ОКУТУУЧУЛАРЫНЫН ПСИХОЭМОЦИОНАЛДЫК АБАЛЫНА БИЛИМ БЕРҮҮ ЧӨЙРӨСҮН САНАРИПТЕШТИРҮҮНҮН ТААСИРИН ТЕОРИЯЛЫК ТАЛДОО
ТЕОРЕТИЧЕСКИЙ АНАЛИЗ ВЛИЯНИЯ ЦИФРОВИЗАЦИИ ОБРАЗОВАТЕЛЬНОЙ СРЕДЫ НА ПСИХОЭМОЦИОНАЛЬНОЕ СОСТОЯНИЕ ПРЕПОДАВАТЕЛЕЙ ВУЗа
THEORETICAL ANALYSIS OF THE IMPACT OF EDUCATIONAL ENVIRONMENT DIGITALIZATION ON THE PSYCHO-EMOTIONAL WELL-BEING OF UNIVERSITY FACULTY

КЕСИПТИК БИЛИМ БЕРҮҮ
ПРОФЕССИОНАЛЬНОЕ ОБРАЗОВАНИЕ
PROFESSIONAL EDUCATION

ПЕДАГОГИЧЕСКОЕ ПРОЕКТИРОВАНИЕ ИНДИВИДУАЛЬНЫХ ОБРАЗОВАТЕЛЬНЫХ ТРАЕКТОРИЙ ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО РАЗВИТИЯ ОФИЦЕРОВ НАЦИОНАЛЬНОЙ БЕЗОПАСНОСТИ В СИСТЕМЕ НЕПРЕРЫВНОГО ПРОФЕССИОНАЛЬНОГО ОБРАЗОВАНИЯ
ҮЗГҮЛТҮКСҮЗ КЕСИПТИК БИЛИМ БЕРҮҮ СИСТЕМАСЫНДА УЛУТТУК КООПСУЗДУК КЫЗМАТКЕРЛЕРИНИН КЕСИПТИК ӨНҮГҮҮСҮ ҮЧҮН ЖЕКЕЧЕ БИЛИМ БЕРҮҮ БАГЫТТАРЫНЫН ПЕДАГОГИКАЛЫК ДИЗАЙНЫ
PEDAGOGICAL DESIGN OF INDIVIDUAL EDUCATIONAL TRAJECTORIES FOR PROFESSIONAL DEVELOPMENT OF NATIONAL SECURITY OFFICERS IN THE SYSTEM OF CONTINUOUS PROFESSIONAL EDUCATION